Nép mình bên dòng sông La hiền hòa, làng Bến Hến thuộc xã Trường Sơn, nay là xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh từ lâu đã nổi tiếng với nghề khai thác và chế biến hến truyền thống hơn 300 năm tuổi. Qua bao thăng trầm của thời gian, nghề đãi hến vẫn được người dân nơi đây bền bỉ gìn giữ như một phần máu thịt của quê hương.

Nghề khai thác và chế biến hến ở Bến Hến diễn ra gần như quanh năm, nhưng nhộn nhịp nhất vẫn là từ tháng 3 đến tháng 7 dương lịch, đặc biệt cao điểm vào cuối tháng 3 đến tháng 5. Đây là thời điểm mực nước sông La ổn định, dòng chảy hiền hòa, thuận lợi cho việc cào, đãi hến.Những ngày này, trên khúc sông quê yên bình, từng con thuyền nhỏ lại tất bật ngược xuôi khai thác hến, kéo dắt. Tiếng máy nổ xen lẫn tiếng cười nói rộn ràng vang vọng cả một khúc sông, tạo nên nhịp sống đặc trưng của làng nghề ven sông La.

Hiện nay, toàn làng có khoảng trên 70 hộ gắn bó với nghề đi hến, mỗi thuyền không chỉ tạo thu nhập cho gia đình mà còn giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương. Nghề hến đã trở thành nguồn sinh kế quan trọng, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân.

Khi những con thuyền đầy ắp hến cập bờ cũng là lúc dọc bến sông đỏ lửa. Những lán chế biến nối dài ven sông nghi ngút khói, mùi hến thơm nồng lan tỏa trong gió chiều, gợi nên nét bình dị mà thân thương của làng quê sông nước.

Để giữ gìn và phát triển nghề truyền thống, địa phương đã quy hoạch khu chế biến hến tập trung dài khoảng 400m dọc bờ sông La với hàng chục lán được xây dựng kiên cố. Mỗi lán đều có bếp lửa, nồi gang cỡ lớn phục vụ việc luộc hến, tách ruột.

Hến sau khi được ngâm, đãi sạch sẽ sẽ đưa vào luộc đủ lửa cho đến khi vỏ bung ra. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và sự chịu khó, nhất là trong những ngày nắng nóng khi bếp lửa luôn đỏ rực từ sáng đến tối.

Sau công đoạn luộc, người dân tiếp tục mang hến ra sông để đãi lấy ruột. Trong làn nước trong xanh của dòng La, những đôi bàn tay thoăn thoắt tách từng mẻ hến trắng ngần – thành quả của bao giọt mồ hôi và sự cần cù của người dân miền quê.

Ruột hến, dắt sông La được khách hàng ưa chuộng để chế biến nhiều món ăn dân dã như canh hẹ, canh rau vặt, canh mít, xào giá đỗ… Đặc biệt, món lẩu hến ngày càng trở thành đặc sản hấp dẫn, níu chân nhiều thực khách gần xa.

Đối với những người con sinh ra bên dòng La, Bến Hến không chỉ là một làng quê bình dị mà còn là miền ký ức thân thương với bến nước, con thuyền và mùi hến thơm nồng mỗi sớm mai. Nghề hến truyền thống hôm nay không chỉ góp phần phát triển kinh tế mà còn gìn giữ hồn quê, bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất ven sông La.